Từ đợt tui viết review Interstellar xong thì nhiều bạn cũng comment bảo tui xem Predestination và viết review (nhưng thực ra bài này chia sẻ về nghịch lý sử dụng trong phim thì đúng hơn là review). Tui nghe tiếng phim này cũng khá lâu rồi trên reddit; có một thời gian nó khuấy động tranh luận bởi một nội dung hấp dẫn và xoắn não và vâng vâng. Vì nhiều lý do, đến hôm qua tui mới xem xong phim này. Tui đã cố gắng tự bảo vệ mình khỏi spoilers (vì ai cũng bảo chỉ cần nói một chữ về phim cũng là spoilers …), và nhìn chung tui đã xem với gần như zero thông tin về phim, hy vọng mình sẽ có một thời gian mãn nhãn. Xem xong rồi thì, thú thật là plot twist đối với tui không có gì bất ngờ đến hại não như mọi người vẫn ca ngợi. Tui sẽ giải thích thêm ở phần dưới. CẢNH BÁO: gì thì gì, bạn cũng không nên đọc tiếp nếu như chưa xem, vì tui sẽ spoil tùm lum tà la khi chia sẻ vài suy nghĩ cá nhân về bộ phim này. Một lưu ý khác là tui sẽ dùng thay đổi “du hành thời gian” và “time-travel”, hai cái này là một.

Phim khai thác chủ đề time-travel, cụ thể hơn là nghịch lý tiền định (predestination paradox) giống như tên phim. Có thể nói, ngay cả tên phim cũng là một spoiler với những người từng tìm hiểu nhiều về time travel, giống như tui. Do đó, mặc dù không biết rõ về nội dung, tui phần nào cũng mường tượng ra được hướng đi của phim khi biết nó là “time travel” và “predestination”. Nói cách khác, những ai đã lỡ tìm hiểu nhiều về các định lý và nghịch lý của du hành thời gian thì chắc sẽ không hề thấy ấn tượng với Predestination, nói trắng ra thì chỉ là một bài giảng thú vị về nghịch lý tiền định mà thôi.

Predestination paradox là một nghịch lý trong du hành thời gian xoay quanh một cái gọi là temporal causality loop (tạm dịch: vòng lặp nhân quả). Cụ thể hơn, giả sử trong dòng thời gian, sự kiện A sẽ dẫn tới sự kiện B, và thông qua du hành thời gian, sự kiện B sẽ lại dẫn tới sự kiện A, tạo ra một vòng lặp. Một ví dụ cụ thể như thế này: bạn du hành về quá khứ (sự kiện B) để cứu người yêu của bạn bị xe đâm (sự kiện A), nhưng trong sự vội vã đi tìm đến nơi xảy ra tai nạn, bạn đâm cmn luôn vào người yêu bạn (sự kiện A), tạo ra cái chết khiến bạn phải du hành về quá khứ (sự kiện B). Một ví dụ khác, bạn du hành về quá khứ và chứng kiến cái chết của một người mà bạn tưởng là ông nội mình. Bạn nghĩ mình tèo rồi, nhưng bạn vẫn sống, và sau đó lại còn gặp và yêu một người con gái sẽ trở thành bà nội của bạn. Bạn đẻ ra đứa con trai là bố của bạn, rồi sau đó bạn được đẻ ra và lại quay về quá khứ. Cùng một lúc, bạn vừa là cháu vừa là ông nội. Đó là một chuỗi sự kiện nguyên nhân – kết quả gắn liền với sự tồn tại của bạn mà bạn không thể dứt ra được.

Nghịch lý tiền định giả thuyết rằng, người du hành thời gian sẽ không thể nào thay đổi một sự kiện trong chuỗi sự kiện nguyên nhân – kết quả lặp lại vì bằng cách này hay cách khác họ cũng sẽ thực hiện một sự kiện trong vòng lặp đó. Phim Predestination cho thấy rất rõ việc này, khi sự tồn tại của Jane – John – Ethan Hawke (?!) đều liên quan chặt chẽ đến một chuỗi sự kiện nhân quả với nhau. Đây là lý do tui nói ở trên, Predestination chỉ đơn giản là một ví dụ thú vị cho giả thuyết của nghịch lý tiền định và không có gì mới mẻ. Vì tui đã lỡ đọc về cái nghịch lý này từ lâu, nên khi Ethan Hawke đưa bạn John về quá khứ để gặp Jane là thôi tui đoán được luôn nguyên khúc sau rồi, làm sự hấp dẫn của plot cũng không lôi cuốn được tui cho mấy, nhất là những chi tiết như đưa chính bản thân về quá khứ để yêu chính mình rồi đẻ ra chính mình sau đó lại đi giết chính mình thì tui đọc hoài rùi. Tuy nhiên, đối với những ai chưa biết gì về predestination paradox thì tui nghĩ là các bạn sẽ thấy plot khá lôi cuốn và sẽ kích thích các bạn tìm hiểu thêm về nghịch lý này. Đó là điểm đáng khen của phim.

Phim Predestination có một cái hay trong việc vận dụng nghịch lý tiền định là tất cả các sự kiện của nó đều chỉ liên quan đến một người duy nhất nên đa phần hạn chế được lỗ hổng trong câu chuyện. Tuy vậy, tiết tấu của phim rất có vấn đề. Nửa đầu là câu chuyện về cuộc đời của Jane rất dài dòng và chậm chạp, khiến tui suýt nữa ngủ gục vì không hiểu có phải mình đang xem phim time-travel không. Trong khi đó, nửa sau thì lại dồn dập và khá nhanh, khiến khán giả nếu không biết gì về nghịch lý trên thì khó lòng có thể theo dõi kịp. Tui nghĩ không thiếu cách để hòa hợp tiết tấu của hai phần (cắt bớt mấy khúc huấn luyện của Jane đi chẳng hạn) để khiến bộ phim dễ xem hơn, nhưng đạo diễn dường như đang cố gắng chứng tỏ sự thông minh của bộ phim nên thành ra lạc nhịp. Ngoài ra, như đã nói, bộ phim chỉ là một câu chuyện sinh động về vòng lặp của nghịch lý tiền định trong cuộc đời Ethan Hawke mà không có một điểm gì đặc biệt trong việc xây dựng nhân vật hay kết cấu phim. Vì thế, tui không đánh giá cao phim này, tuy diễn xuất của Sarah Snook (vai Jane và John) phải nói là rất tốt, khi cô biến hóa tuyệt hảo qua các phase khác nhau của nhân vật.

Tóm lại, Predestination là một phim thú vị và đáng xem nếu như bạn muốn tìm hiểu thêm về du hành thời gian, nhưng nó chỉ đơn giản là một ví dụ sinh động về predestination paradox mà thôi.

Đánh giá chung: 7/10

Sẵn tiện dành cho bạn nào hứng thú với chủ đề time travel sau khi xem xong phim này, tui gợi ý vài tựa phim mà các bạn có thể thích:

Back to the future
Groundhog days
Terminator 1
Futurama (cái này là series)
The butterfly effect
Source Code
Looper
12 Monkeys
và đặc biệt là Steins; Gate (cái này là anime series, hay vô cùng, chuyển thể từ visual novel cùng tên có thể dễ dàng tìm trên mạng)

Và cho bạn nào muốn hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các sự kiện trong Predestination: